ด้วยการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศในการทำงานและการศึกษา เป็นการกระทำที่ละเมิดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ สิทธิ และเสรีภาพของบุคคล อีกทั้งส่งผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมในการทำงานและการเรียนรู้ ความปลอดภัยทางกายและจิตใจ ตลอดจนประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานและการจัดการศึกษา อันอาจก่อให้เกิดความเสียหายต่อองค์กรในภาพรวม

สถาบันพระบรมราชชนก ในฐานะหน่วยงานของรัฐที่มีภารกิจด้านการผลิตและพัฒนาบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข ตระหนักถึงความสำคัญของการส่งเสริมคุณธรรม จริยธรรม และการปฏิบัติราชการตามหลักธรรมาภิบาล รวมทั้งการคุ้มครองสิทธิและศักดิ์ศรีของบุคลากรและนักศึกษา ให้ได้รับการปฏิบัติอย่างเป็นธรรม ปลอดภัย และปราศจากการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศในทุกรูปแบบอย่างเป็นระบบ และมีประสิทธิภาพ มีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน สถาบันพระบรมราชชนก จึงเห็นสมควรกำหนดแนวปฏิบัติเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศในการทำงาน สำหรับบุคลากรและนักศึกษาของสถาบันพระบรมราชชนก เพื่อใช้เป็นกรอบในการดำเนินการ ป้องกัน เฝ้าระวัง รับเรื่องร้องเรียนและดำเนินการแก้ไขปัญหาอย่างเหมาะสม โปร่งใส และเป็นธรรม สร้างสภาพแวดล้อมการทำงานและการศึกษาที่เคารพศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ ส่งเสริมความเสมอภาคและความปลอดภัยของทุกคน ตลอดจนเสริมสร้างความเชื่อมั่น ต่อระบบการบริหารจัดการของสถาบัน อันจะนำไปสู่การพัฒนาองค์กรอย่างยั่งยืน

การล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ คือ

การกระทำการใด ๆ หรือพฤติกรรมที่ส่อไปในทางเพศที่เป็นการบังคับ การใช้อำนาจที่ไม่พึงปรารถนาด้วยวาจา ข้อความ ท่าทาง แสดงด้วยเสียง รูปภาพ เอกสาร ข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์หรือสิ่งของลามกอนาจารเกี่ยวกับเพศ หรือการกระทำอย่างอื่นในทำนองเดียวกันโดยประการที่น่าจะทำให้ผู้อื่นได้รับความเดือดร้อนรำคาญ ได้รับความอับอาย หรือรู้สึกว่าถูกเหยียดหยาม และให้หมายรวมถึงการติดตามรังควานหรือกระทำการใดที่ก่อให้เกิดบรรยากาศไม่ปลอดภัยทางเพศ โดยเฉพาะจากการสร้างเงื่อนไขซึ่งมีผลต่อการจ้างงาน การสรรหา การแต่งตั้ง หรือก่อให้เกิดผลกระทบอื่นใดต่อผู้เสียหายทั้งในและนอกสถาบัน โดยให้ถือว่าการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศเป็นสิ่งที่ยอมรับไม่ได้และไม่ควรเกิดขึ้นในสถาบันพระบรมราชชนก

พฤติกรรมที่พึงปฏิบัติเพื่อป้องกันปัญหาการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ

1) นักศึกษาและบุคลากรควรให้เกียรตินักศึกษา คณาจารย์ เพื่อนร่วมงาน ผู้บังคับบัญชา ผู้ใต้บังคับบัญชา รวมถึงบุคคลอื่นทั้งในและนอกสถาบัน
2) นักศึกษาและบุคลากรของสถาบัน ควรลดความเสี่ยงจากปัญหาการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ เช่น แต่งกายให้เหมาะสม หลีกเลี่ยงการอยู่ในที่ลับตาหรือสองต่อสองกับผู้บังคับบัญชา ผู้ใต้บังคับบัญชา บุคคลอื่น ผู้ที่ไม่สนิทสนม ทั้งเพศตรงข้ามหรือเพศเดียวกัน หรือควรมีผู้ไว้ใจอยู่ด้วยในกรณีที่จำเป็น
3) นักศึกษาและบุคลากรควรช่วยสอดส่องและรายงานพฤติกรรมการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศที่พบเห็นในสถาบันพระบรมราชชนกต่อบุคคลหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งไม่เพิกเฉยหากมีปัญหาดังกล่าวเกิดขึ้นกับนักศึกษา หรือเพื่อนร่วมงาน และควรให้คำปรึกษา รวมทั้งช่วยเหลือแก่เพื่อนร่วมงานด้วย
4) ผู้บังคับบัญชาทุกระดับและคณาจารย์ ควรทำตัวเป็นแบบอย่างที่ดี และมีหน้าที่โดยตรงในการป้องกันปัญหาการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศในหน่วยงาน
5) ในกรณีของผู้บังคับบัญชาเรียกผู้ใต้บังคับบัญชาปฏิบัติงานในห้อง โดยเฉพาะนอกเวลาทำงานหรือไปปฏิบัติงานต่างจังหวัด/ต่างประเทศ แบบสองต่อสอง ให้แจ้งผู้บังคับบัญชาระดับต้นรับทราบก่อนทุกครั้ง
4) นักศึกษาและบุคลากรควรมีจิตสำนึกรักศักดิ์ศรี ภาคภูมิใจ และเห็นคุณค่าในตัวเอง

พฤติกรรมที่ไม่พึงประสงค์เนื่องจากเข้าข่ายเป็นการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ

การล่วงละเมิดทางเพศหรือคุกคามทางเพศเป็นเรื่องที่มีขอบเขตกว้างขวาง ซึ่งไม่สามารถระบุพฤติกรรมได้อย่างครอบคลุมทั้งหมด อย่างไรก็ตามให้ตระหนักว่า การกระทำเกี่ยวกับเพศ ซึ่งผู้ถูกกระทำไม่ต้องการและมีความเดือดร้อนรำคาญ อึดอัด อับอาย ดูถูกเหยียดหยาม ถือว่าเข้าข่ายการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ เช่น

1) การกระทำทางสายตา เช่น การจ้องมองร่างกายที่ส่อไปในทางเพศ มองช้อนใต้กระโปรง มองหน้าอกหรือจ้องลงไปที่คอเสื้อหรือมองเป้ากางเกงจนทำให้ผู้ถูกมองรู้สึกอึดอัด อับอาย หรือไม่สบายใจ หรือผู้อื่นที่อยู่บริเวณดังกล่าวมีความรู้สึกเช่นเดียวกัน เป็นต้น

2) การกระทำทางวาจา เช่น
2.1) การวิพากษ์วิจารณ์รูปร่าง ทรวดทรง และการแต่งกายที่ส่อไปในทางเพศ
2.2) การชักชวนให้กระทำการใดๆ ในที่ลับตา ซึ่งผู้ถูกกระทำไม่พึงประสงค์และไม่ต้องการ พูดเรื่องตลกเกี่ยวกับเพศ
2.3) การเกี้ยวพาราสี พูดจาแทะโลม วิจารณ์ทรวดทรง การพูดจาลามก การโทรศัพท์ลามก การเรียกบุคคลด้วยคำที่ส่อไปในทางเพศ จับกลุ่มวิจารณ์พฤติกรรมทางเพศของบุคคลอื่น
2.4) การสนทนาเรื่องเพศหรือเพศสัมพันธ์ การแสดงความคิดเห็นต่อรสนิยมทางเพศและการพูดที่ส่อไปทางเพศ การถามเกี่ยวกับประสบการณ์ความชื่นชอบในเรื่องเพศ การสร้างเรื่องโกหกหรือการแพร่ข่าวลือเกี่ยวกับชีวิตทางเพศของผู้อื่น

3) การกระทำทางกาย เช่น
3.1) การสัมผัสร่างกายของผู้อื่น การลูบคลำ การถูไถร่างกายผู้อื่นอย่างมีนัยทางเพศ การฉวยโอกาสกอดรัด จูบ การหยอกล้อโดยแตะเนื้อต้องตัว การฉวยโอกาสกอดรัด และการสัมผัสทางกายอื่นใดที่ไม่น่าพึงประสงค์ การดึงคนมานั่งตัก เป็นต้น
3.2) การตามตื้อโดยที่อีกฝ่ายหนึ่งไม่เห็นดีด้วย การตั้งใจใกล้ชิดเกินไป การต้อนเข้ามุมหรือขวางทางเดิน การยักคิ้วหลิ่วตา การผิวปากแบบเชิญชวน การส่งจูบ การเลียริมฝีปาก การทำท่าน้ำลายหก การแสดงพฤติกรรมที่สืบเนื่องในทางเพศโดยใช้มือหรือการเคลื่อนไหวร่างกาย เป็นต้น

4) การกระทำอื่นๆ เช่น
4.1) การแสดงรูปภาพ วัตถุ และข้อความที่เกี่ยวข้องกับเพศ รวมทั้งการเปิดภาพลามกอนาจาร ในอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ทั้งของส่วนตัวและของสถาบัน เป็นต้น
4.2) การแสดงออกที่เกี่ยวกับเพศ เช่น การโชว์ปฏิทินโป๊หรือภาพลามกอนาจาร การเขียนหรือวาดภาพทางเพศในที่สาธารณะ การใช้สัญลักษณ์ที่แสดงถึงอวัยวะเพศหรือการร่วมเพศ การสื่อข้อความ รูปภาพ สัญลักษณ์ ที่แสดงถึงเรื่องเพศทางอินเตอร์เน็ต เช่น Facebook, LINE และช่องทางออนไลน์ประเภทอื่น เป็นต้น

5) การกระทำทางเพศที่มีการแลกเปลี่ยนผลประโยชน์ เช่น
5.1) การให้สัญญาที่จะให้ผลประโยชน์ เช่น ผลการเรียน ทุนการศึกษา ตำแหน่งหน้าที่การงาน การเลื่อนเงินเดือนหรือตำแหน่ง การต่อสัญญาการทำงาน หากผู้ถูกล่วงละเมิดหรือถูกคุกคามยอมมีเพศสัมพันธ์ เช่น การขอให้ไปค้างคืนด้วย ขอให้มีเพศสัมพันธ์ด้วยหรือขอให้ทำอย่างอื่นที่เกี่ยวข้องกับเรื่องเพศ เป็นต้น
5.2) การข่มขู่ให้เกิดผลในทางลบต่อการศึกษา ต่อการทำงาน การข่มขู่ว่าจะทำร้าย การบังคับให้มีการสัมผัสทางเพศ หรือการพยายามกระทำชำเรา หรือกระทำชำเรา เป็นต้น

สิ่งที่ควรทำเมื่อถูกล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ

1) ตั้งสติและแสดงออกทันทีว่าไม่พอใจในการกระทำของผู้กระทำ และถอยห่างจากการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศนั้น
2) ส่งเสียงร้องให้ผู้กระทำหยุดการกระทำและเรียกคนอื่นช่วย
3) บันทึกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นด้วยการบันทึกเสียง บันทึกภาพถ่าย หรือถ่าย Video Clip (หากทำได้)
4) บันทึกเหตุการณ์ที่เกี่ยวข้องเป็นลายลักษณ์อักษรทันทีที่เหตุการณ์เกิดขึ้นโดยจดบันทึกวัน เวลา และสถานที่เกิดเหตุ คำบรรยายเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น ชื่อของพยานและ/หรือบุคลากรที่สาม ซึ่งถูกกล่าวถึงหรืออยู่ในเหตุการณ์
5) แจ้งปัญหาที่เกิดขึ้นให้บุคคลที่ไว้ใจทราบทันที
6) หารือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นกับเพื่อนร่วมงาน เพื่อน หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และแจ้งปัญหาที่เกิดขึ้น กับอาจารย์ที่ปรึกษา ผู้บังคับบัญชาหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบด้วยตนเอง โดยอาจให้เพื่อนที่ปรึกษา หรือร่วมไปเป็นเพื่อนได้
7) กรณีผู้ถูกกระทำอาย/กลัว อาจมอบอำนาจให้บุคคลอื่นดำเนินการแทนได้

กระบวนการแก้ไขปัญหาอย่างไม่เป็นทางการ

การยุติปัญหาการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศจะใช้กระบวนการอย่างไม่เป็นทางการในการแก้ไขปัญหาเป็นลำดับแรก

1) สิ่งที่ผู้ถูกล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศต้องดำเนินการ
1.1) ในกรณีที่สามารถแก้ไขปัญหาด้วยตนเองได้ ให้พูด/เขียนถึงผู้ถูกกระทำ เพื่อแจ้งให้ผู้กระทำทราบถึงพฤติกรรมที่ไม่เป็นที่ยอมรับและร้องขอให้หยุดการกระทำ ผู้ถูกกระทำอาจขอให้มีคนอยู่เป็นเพื่อนหรือพูดในนามตนได้
1.2) ในกรณีที่ไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้ด้วยตนเอง ให้ดำเนินการดังนี้

สำหรับนักศึกษา

• ร้องขอความช่วยเหลือต่ออาจารย์ที่ปรึกษา หลังจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นและให้อาจารย์ที่ปรึกษาดำเนินการประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
• ร้องขอหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้มีบุคคลเป็นผู้ประสานงานเพื่อช่วยเหลือ จัดให้มีการประชุมหารือระหว่างฝ่ายต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อหาทางยุติอย่างไม่เป็นทางการหรือผู้ไกล่เกลี่ยช่วยเหลือในการยุติเรื่องดังกล่าว

สำหรับบุคลากร

• ร้องขอความช่วยเหลือต่อผู้บังคับบัญชา หลังจากเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นและให้ผู้บังคับบัญชาดำเนินการค้นหาข้อเท็จจริง ภายใน 15 วัน หากไม่ดำเนินการใดๆ ถือว่าผู้บังคับบัญชาละเลยต่อการปฏิบัติหน้าที่ และประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป

2) สิ่งที่ผู้บังคับบัญชาหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบต้องดำเนินการ

• ให้ผู้บังคับบัญชาสูงสุดของหน่วยงาน (อธิการบดี/คณบดี/ผู้อำนวยการวิทยาลัย) ดำเนินการแต่งตั้งคณะทำงานสอบข้อเท็จจริง จำนวนไม่เกิน 5 คน ประกอบด้วย ประธานคณะทำงานที่มีตำแหน่งสูงกว่าคู่กรณี บุคคลจากหน่วยงานต้นสังกัดของคู่กรณีโดยมีตำแหน่งที่ไม่ต่ำกว่าคู่กรณี โดยอาจมีบุคคลที่มีเพศเดียวกับผู้เสียหายไม่น้อยกว่าหนึ่งคน และให้มีบุคคลที่ผู้เสียหายไว้วางใจเข้าร่วมรับฟังในการสอบข้อเท็จจริงได้ หรือให้คณะกรรมการธรรมาภิบาลและจริยธรรม ของสถาบันพระบรมราชชนก ดำเนินการสอบข้อเท็จจริง ทั้งนี้ ให้รายงานต่อผู้บังคับบัญชาสูงสุดของหน่วยงานตนเอง และหากต้องมีการดำเนินการทางวินัย ขอให้คณะทำงานนำข้อมูลเสนอผู้บริหาร ประกอบการดำเนินการทางวินัย
• ตรวจสอบหาข้อเท็จจริงอย่างละเอียดรอบคอบ และแจ้งมาตรการในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวให้ผู้ร้องทุกข์ทราบภายใน 30 วัน หากดำเนินการไม่เสร็จในกำหนดดังกล่าว ให้ขยายเวลาออกไปได้อีก 30 วัน
• ให้คำแนะนำหรือการสนับสนุนผู้ร้องทุกข์และผู้ถูกกล่าวหาอย่างเท่าเทียมกันและจะไม่ถือว่าผู้ถูกกล่าวหามีความผิด จนกว่าข้อกล่าวหาจะได้รับการพิสูจน์ว่ากระทำผิดจริง
• เป็นตัวกลางในการเจรจาแก้ไขปัญหาอย่างไม่เป็นทางการและเป็นการลับโดยจัดการแก้ไขปัญหาตามความเหมาะสม เช่น เจรจากับผู้กระทำเพื่อให้มั่นใจว่าจะไม่มีพฤติกรรมการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศเกิดขึ้นอีก จัดการเจรจาประนอมข้อพิพาทระหว่างคู่ความซึ่งได้รับความยินยอมจากทั้งสองฝ่าย การนำเสนอเรื่องไปยังผู้บังคับบัญชาในระดับสูงขึ้นไป การแยกคู่ความไม่ให้พบปะกัน โดยความยินยอมของผู้ถูกกระทำ ฯลฯ
• เมื่อสามารถตกลงกันได้แล้ว ขอให้ทั้งสองฝ่ายลงนามในบันทึกข้อตกลงร่วมกันเป็นลายลักษณ์อักษร และให้เก็บไว้ในแฟ้มประวัติของทั้งสองฝ่าย
• ให้ความคุ้มครองผู้ร้องเรียนไม่ให้ถูกกลั่นแกล้ง และจะไม่ถูกดำเนินการใดๆ ที่กระทบต่อการศึกษา/ต่อหน้าที่การงานหรือการดำรงชีวิต
• ให้คำแนะนำหรือการสนับสนุนผู้ร้องเรียนและผู้ถูกกล่าวหาอย่างเท่าเทียมกันและจะไม่ถือว่าผู้ถูกกล่าวหามีความผิดจนกว่าข้อกล่าวหาจะได้รับการพิสูจน์ว่ากระทำผิดจริง

หน่วยรับเรื่องร้องเรียนภายในสถาบัน

สำหรับนักศึกษา

• อาจารย์ที่ปรึกษาของนักศึกษา
• งานกิจการนักศึกษาของแต่ละคณะ/วิทยาลัย

สำหรับบุคลากร

• กองกฎหมาย สำนักงานอธิการบดี
• เว็บไซต์แจ้งเรื่องร้องเรียน https://law.pi.ac.th/news_view.php?n_id=906
• E-mail : complaint.law@pi.ac.th
• ยื่นด้วยตนเอง : กองกฎหมาย สถาบันพระบรมราชชนก
  (เลขที่ 88/20 ตึกสำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข ถนนติวานนท์ ตำบลตลาดขวัญ อำเภอเมือง จังหวัดนนทบุรี 11000)

หน่วยรับเรื่องร้องเรียนภายนอกสถาบัน

• ศูนย์ประสานการป้องกันและแก้ไขปัญหาการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศในการทำงาน (ศปคพ.) กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว

ช่องทาง/วิธีการร้องเรียน

ส่วนงานควรจัดช่องทางรับเรื่องร้องเรียน เช่น ทางโทรศัพท์ จดหมาย จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ เว็บไซต์ กล่องรับเรื่องร้องเรียน เป็นต้น

1. นักศึกษาและบุคลากรสามารถร้องเรียนด้วยตนเอง หรือมอบอำนาจ ด้วยวาจาหรือลายลักษณ์อักษร ผ่านทางโทรศัพท์ หรือจดหมาย จดหมายอิเล็กทรอนิกส์ เว็บไซต์ กล่องรับเรื่องร้องเรียน เป็นต้น
2. นักศึกษาและบุคลากรควรร้องเรียนต่อหน่วยรับเรื่องร้องเรียนภายในสถาบันจนกว่าจะเสร็จกระบวนการ หากไม่มีการดำเนินการใดๆ จึงร้องเรียนต่อบุคคลหรือหน่วยงานอื่น ต่อไป

แนวปฏิบัติด้านการป้องกันและการให้ความช่วยเหลือสำหรับนักศึกษา

แนวปฏิบัติด้านการป้องกันและการให้ความช่วยเหลือ กรณีเกิดเหตุการณ์ล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศนักศึกษา ประกอบด้วย

1. ด้านวินัยนักศึกษา กองกิจการนักศึกษา
1.1 ประชาสัมพันธ์เพื่อสร้างความรับรู้และจิตสำนึก ยับยั้งชั่งใจในการกระทำการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ และรับรู้ว่าการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศเป็นความผิดทางวินัยนักศึกษาและมีโทษขั้นสูงสุดให้พ้นสภาพนักศึกษา ผ่านช่องทางสื่อสารออนไลน์ของกองกิจการนักศึกษา
1.2 รับข้อร้องเรียนและให้คำปรึกษาด้านวินัยนักศึกษาเบื้องต้นกรณีนักศึกษาไม่ทราบขั้นตอนการดำเนินการ กรณีเกิดการกระทำการล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ เพื่อประสานงานไปให้ส่วนงานหรือกองกฎหมายดำเนินการให้เหมาะสมต่อไป

2. ด้านสุขภาพกาย หน่วยบริการสุขภาพนักศึกษา กองกิจการนักศึกษา ดำเนินการดังนี้

2.1 ให้คำปรึกษาเบื้องต้น หากถูกล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศกรณีส่งผลกระทบต่อร่างกาย เช่น การข่มขืน ดำเนินการแนะนำให้ไปตรวจสุขภาพ ณ โรงพยาบาลทันที เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์หรือโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ต่างๆ และให้นักศึกษาได้รับคำแนะนำจากแพทย์รวมถึงการปฏิบัติตัวเพื่อสังเกตตัวเองต่อไป
2.2 ให้คำแนะนำวิธีการสังเกตและดูแลตัวเองเบื้องต้น และติดตามอาการอย่างเหมาะสมต่อไป

3. ด้านสุขภาพใจ หน่วยให้คำปรึกษา กองกิจการนักศึกษา

มีระบบการดูแลสุขภาพใจนักศึกษาสถาบันพระบรมราชชนก รวมถึงกรณีที่ถูกล่วงละเมิดหรือคุกคามทางเพศ ซึ่งส่งผลกระทบต่อจิตใจ ทั้งในภาวะปกติ และภาวะฉุกเฉิน รวมทั้งมีการติดตามผลเป็นระยะต่อไป

แนวปฏิบัติด้านการป้องกันและการให้ความช่วยเหลือสำหรับบุคลากร

การพิจารณาเรื่องร้องเรียนจะดำเนินการโดยคณะกรรมการพิจารณาและวินิจฉัยข้อร้องเรียน หากบุคลากรต้องการขอคำปรึกษาด้านกฎหมาย สามารถติดต่อประสานงานที่กองกฎหมาย สำนักงานอธิการบดีได้โดยตรง ทั้งนี้การดำเนินการดังกล่าวเป็นการดำเนินการโดยลับ โดยคุ้มครองผู้ร้องเรียน ผู้ให้ข้อมูล และพยานตามกฎหมาย